ΕΣΕΨ
Ιστορική αναδρομή της Εικαστικής Ψυχοθεραπείας
Ιστορική αναδρομή της Εικαστικής Ψυχοθεραπείας
Η Εικαστική Ψυχοθεραπεία είναι το αποτέλεσμα της ένωσης της τέχνης και της ψυχολογίας, υιοθετώντας χαρακτηριστικά από την καθεμία ώστε να διαμορφώσει την δική της ξεχωριστή ταυτότητα (Malchiodi, 1998). Η τέχνη αποτελεί ένα εγγενές χαρακτηριστικό κάθε κοινωνίας, η ζωγραφική, και οι εικαστικές τέχνες είναι τόσο παλιά όσο σχεδόν ο άνθρωπος, και συμβολίζει προσωπικές και πολιτισμικές πτυχές της ανάπτυξης του.
Στο πεδίο της θεραπείας και τον τομέα της ψυχικής υγείας οι εικαστικές τέχνες εισήχθησαν πιο συστηματικά στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα.
Η Εικαστική Ψυχοθεραπεία αρχίζει να παίρνει τον προσανατολισμό προς τη διαμόρφωση ενός ξεχωριστού επαγγέλματος μεταξύ των δεκαετιών 1930-1950, στην Αμερική και την Αγγλία. Οι μεγαλύτερες εξελίξεις στην Εικαστική Ψυχοθεραπεία σε ό,τι συνδέεται με την επαγγελματική της ανάπτυξη, συμβαίνουν κατά τη δεκαετία του 1960-1970.
Στην Αγγλία, ο Adrian Hill (1895-1977) στη δεκαετία του ’60 έδειξε ενδιαφέρον για την θεραπευτική δύναμη της τέχνης, και την εφάρμοσε σε σανατόρια όπου νοσηλεύονταν φυματικοί και τραυματισμένοι στρατιώτες. Ήταν αυτός που εισήγαγε τον όρο Art Therapy, και υποστήριξε την εφαρμογή της όχι ως μέσο ψυχαγωγίας αλλά ως μέσο θεραπείας, καθώς όσοι συμμετείχαν στις θεραπευτικές ομάδες τέχνης είχαν πιο άμεση ανακούφιση και ίαση από τους υπολοίπους.
Στην Αμερική, η Margaret Naumburg (1890-1983) την ίδια περίοδο αποκάλεσε την προσέγγισή της «ψυχοδυναμικά προσανατολισμένη εικαστική εμπειρία» (dynamically oriented art therapy), με την έννοια ότι βασιζόταν κυρίως στις φροϋδικές αντιλήψεις. Στη δεκαετία του 1960 η γλύπτρια Hana Kwiatowska αναπτύσσει την Οικογενειακή Εικαστική Ψυχοθεραπεία, και η Helen Landgarten στη δεκαετία του 1980 την εξασκεί βασιζόμενη στην ψυχοδυναμική θεωρία της Εικαστικής Ψυχοθεραπείας (Naumburg, 1966), σε συσχετισμό με την θεωρία των οικογενειακών συστημάτων (Ackerman, 1958, Landgarten, 1981).
Στις ΗΠΑ η Εικαστική Ψυχοθεραπεία αναγνωρίζεται ως επάγγελμα το 1960. Η επίσημη ίδρυση του Αμερικανικού Συλλόγου Εικαστικών Ψυχοθεραπευτών (AATA) γίνεται το 1969 στο Kentucky και έτσι θέματα επαγγελματικής πιστοποίησης, εκπαίδευσης όπως και συνδικαλιστικά ζητήματα προωθούνται πολύ γρήγορα.
Στην Αγγλία, το 1966 ιδρύεται ο σύλλογος Εικαστικών Ψυχοθεραπευτών της Αγγλίας (BAAT), ο οποίος κατέβαλλε σημαντικές προσπάθειες για την αναγνώριση της Εικαστικής Ψυχοθεραπείας, ως επάγγελμα με τη δική του ταυτότητα κι έχει συμπεριληφθεί πλέον στο εθνικό σύστημα υγείας (NHS) της.
Στην Ελλάδα, η πρώτη εμφάνιση της Εικαστικής Ψυχοθεραπείας είναι κατά την δεκαετία του ’70. Η Tee Dreikurs, κοινωνική λειτουργός και Εικαστική Ψυχοθεραπεύτρια από την Αμερική, παρουσιάζει για πρώτη φορά το πως η ζωγραφική μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέσο επικοινωνίας και συναλλαγής με ομάδες (Αναγνωστοπούλου, 2003).
Το 1976 η Ν. Αναγνωστοπούλου έρχεται σε επαφή με την μεθοδολογία της, η οποία ήταν βασισμένη στη θεωρία του Adler. Από το 1978 η Ν. Αναγνωστοπούλου την εφαρμόζει στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής και στο Παιδοψυχιατρικό Νοσοκομείο Πεντέλης σε παιδιά με ψυχώσεις (Αναγνωστοπούλου, 2003). Το 1984 η χρήση των εικαστικών ως μέσο θεραπείας συμπεριλαμβάνεται στο Αιγινήτειο Νοσοκομείο από την Ε.Γύρα, στο πλαίσιο του Νοσοκομείου Ημέρας. Το 1985, στο Ίδρυμα Ερευνών για το παιδί «Σπύρος Δοξιάδης», η Τ. Πράττου εφαρμόζει την Εικαστική Ψυχοθεραπεία σε παιδιά.
Το 1989 ιδρύεται από την Ν. Αναγνωστοπούλου και άλλους συνεργάτες από τον χώρο της τέχνης, της ψυχοθεραπείας και της ψυχιατρικής το «Κέντρο Τέχνης και Ψυχοθεραπείας» με σκοπό την εκπαίδευση και τη θεραπεία μέσω των εικαστικών.
Το 1994 οργανώνεται το μεταπτυχιακό πρόγραμμα στην Εικαστική Ψυχοθεραπεία, το οποίο ακολουθεί τα επίσημα κριτήρια των αντίστοιχων πανεπιστημιακών προγραμμάτων των Η.Π.Α. και της Μεγάλης Βρετανίας. Οι εκπαιδευόμενοί του ασκούν την πρακτική τους άσκηση κυρίως σε κρατικές δομές, νοσοκομεία, ψυχιατρικές δομές και εκπαιδευτικούς φορείς.
Η πρώτη προσπάθεια σύστασης συλλόγου γίνεται το 2005 όπου και ιδρύεται ο πρώτος σύλλογος Εικαστικών Θεραπευτών, η πορεία του οποίου δεν ήταν επιτυχής.
Το 2010 έρχεται η πιστοποίηση από την EAP (European Association of Psychotherapy), για το πρόγραμμα σπουδών του ΚΤΨ κι έτσι το ΚΤΨ και κατ’ επέκταση οι απόφοιτοι του, φέρουν την πιστοποίηση αυτή.
Το 2011 ιδρύεται η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εικαστικής Ψυχοθεραπείας, EFAT (European Federation of Art Therapy), με την συμμετοχή πολλών Ελλήνων Εικαστικών Ψυχοθεραπευτών ως ιδρυτικά μέλη.
Το 2023 ιδρύεται το παρόν σωματείο με όραμα να ενώσει, διαδώσει και προστατέψει την Εικαστική Ψυχοθεραπεία και να διαφυλάξει τα κριτήρια όσων την ασκούν στην Ελλάδα.
Η Εικαστική Ψυχοθεραπεία είναι το αποτέλεσμα της ένωσης της τέχνης και της ψυχολογίας, υιοθετώντας χαρακτηριστικά από την καθεμία ώστε να διαμορφώσει την δική της ξεχωριστή ταυτότητα (Malchiodi, 1998). Η τέχνη αποτελεί ένα εγγενές χαρακτηριστικό κάθε κοινωνίας, η ζωγραφική, και οι εικαστικές τέχνες είναι τόσο παλιά όσο σχεδόν ο άνθρωπος, και συμβολίζει προσωπικές και πολιτισμικές πτυχές της ανάπτυξης του.
Στο πεδίο της θεραπείας και τον τομέα της ψυχικής υγείας οι εικαστικές τέχνες εισήχθησαν πιο συστηματικά στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα.
Η Εικαστική Ψυχοθεραπεία αρχίζει να παίρνει τον προσανατολισμό προς τη διαμόρφωση ενός ξεχωριστού επαγγέλματος μεταξύ των δεκαετιών 1930-1950, στην Αμερική και την Αγγλία. Οι μεγαλύτερες εξελίξεις στην Εικαστική Ψυχοθεραπεία σε ό,τι συνδέεται με την επαγγελματική της ανάπτυξη, συμβαίνουν κατά τη δεκαετία του 1960-1970.
Στην Αγγλία, ο Adrian Hill (1895-1977) στη δεκαετία του ’60 έδειξε ενδιαφέρον για την θεραπευτική δύναμη της τέχνης, και την εφάρμοσε σε σανατόρια όπου νοσηλεύονταν φυματικοί και τραυματισμένοι στρατιώτες. Ήταν αυτός που εισήγαγε τον όρο Art Therapy, και υποστήριξε την εφαρμογή της όχι ως μέσο ψυχαγωγίας αλλά ως μέσο θεραπείας, καθώς όσοι συμμετείχαν στις θεραπευτικές ομάδες τέχνης είχαν πιο άμεση ανακούφιση και ίαση από τους υπολοίπους.
Στην Αμερική, η Margaret Naumburg (1890-1983) την ίδια περίοδο αποκάλεσε την προσέγγισή της «ψυχοδυναμικά προσανατολισμένη εικαστική εμπειρία» (dynamically oriented art therapy), με την έννοια ότι βασιζόταν κυρίως στις φροϋδικές αντιλήψεις. Στη δεκαετία του 1960 η γλύπτρια Hana Kwiatowska αναπτύσσει την Οικογενειακή Εικαστική Ψυχοθεραπεία, και η Helen Landgarten στη δεκαετία του 1980 την εξασκεί βασιζόμενη στην ψυχοδυναμική θεωρία της Εικαστικής Ψυχοθεραπείας (Naumburg, 1966), σε συσχετισμό με την θεωρία των οικογενειακών συστημάτων (Ackerman, 1958, Landgarten, 1981).
Στις ΗΠΑ η Εικαστική Ψυχοθεραπεία αναγνωρίζεται ως επάγγελμα το 1960. Η επίσημη ίδρυση του Αμερικανικού Συλλόγου Εικαστικών Ψυχοθεραπευτών (AATA) γίνεται το 1969 στο Kentucky και έτσι θέματα επαγγελματικής πιστοποίησης, εκπαίδευσης όπως και συνδικαλιστικά ζητήματα προωθούνται πολύ γρήγορα.
Στην Αγγλία, το 1966 ιδρύεται ο σύλλογος Εικαστικών Ψυχοθεραπευτών της Αγγλίας (BAAT), ο οποίος κατέβαλλε σημαντικές προσπάθειες για την αναγνώριση της Εικαστικής Ψυχοθεραπείας, ως επάγγελμα με τη δική του ταυτότητα κι έχει συμπεριληφθεί πλέον στο εθνικό σύστημα υγείας (NHS) της.
Στην Ελλάδα, η πρώτη εμφάνιση της Εικαστικής Ψυχοθεραπείας είναι κατά την δεκαετία του ’70. Η Tee Dreikurs, κοινωνική λειτουργός και Εικαστική Ψυχοθεραπεύτρια από την Αμερική, παρουσιάζει για πρώτη φορά το πως η ζωγραφική μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέσο επικοινωνίας και συναλλαγής με ομάδες (Αναγνωστοπούλου, 2003).
Το 1976 η Ν. Αναγνωστοπούλου έρχεται σε επαφή με την μεθοδολογία της, η οποία ήταν βασισμένη στη θεωρία του Adler. Από το 1978 η Ν. Αναγνωστοπούλου την εφαρμόζει στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής και στο Παιδοψυχιατρικό Νοσοκομείο Πεντέλης σε παιδιά με ψυχώσεις (Αναγνωστοπούλου, 2003). Το 1984 η χρήση των εικαστικών ως μέσο θεραπείας συμπεριλαμβάνεται στο Αιγινήτειο Νοσοκομείο από την Ε.Γύρα, στο πλαίσιο του Νοσοκομείου Ημέρας. Το 1985, στο Ίδρυμα Ερευνών για το παιδί «Σπύρος Δοξιάδης», η Τ. Πράττου εφαρμόζει την Εικαστική Ψυχοθεραπεία σε παιδιά.
Το 1989 ιδρύεται από την Ν. Αναγνωστοπούλου και άλλους συνεργάτες από τον χώρο της τέχνης, της ψυχοθεραπείας και της ψυχιατρικής το «Κέντρο Τέχνης και Ψυχοθεραπείας» με σκοπό την εκπαίδευση και τη θεραπεία μέσω των εικαστικών.
Το 1994 οργανώνεται το μεταπτυχιακό πρόγραμμα στην Εικαστική Ψυχοθεραπεία, το οποίο ακολουθεί τα επίσημα κριτήρια των αντίστοιχων πανεπιστημιακών προγραμμάτων των Η.Π.Α. και της Μεγάλης Βρετανίας. Οι εκπαιδευόμενοί του ασκούν την πρακτική τους άσκηση κυρίως σε κρατικές δομές, νοσοκομεία, ψυχιατρικές δομές και εκπαιδευτικούς φορείς.
Η πρώτη προσπάθεια σύστασης συλλόγου γίνεται το 2005 όπου και ιδρύεται ο πρώτος σύλλογος Εικαστικών Θεραπευτών, η πορεία του οποίου δεν ήταν επιτυχής.
Το 2010 έρχεται η πιστοποίηση από την EAP (European Association of Psychotherapy), για το πρόγραμμα σπουδών του ΚΤΨ κι έτσι το ΚΤΨ και κατ’ επέκταση οι απόφοιτοι του, φέρουν την πιστοποίηση αυτή.
Το 2011 ιδρύεται η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εικαστικής Ψυχοθεραπείας, EFAT (European Federation of Art Therapy), με την συμμετοχή πολλών Ελλήνων Εικαστικών Ψυχοθεραπευτών ως ιδρυτικά μέλη.
Το 2023 ιδρύεται το παρόν σωματείο με όραμα να ενώσει, διαδώσει και προστατέψει την Εικαστική Ψυχοθεραπεία και να διαφυλάξει τα κριτήρια όσων την ασκούν στην Ελλάδα.
